Viêm gan siêu vi A, B và C

Người Việt sinh sống ở Úc quả thật may mắn – chỉ riêng Melbourne không thôi được xếp vào loại thành phố đáng sống nhất thế giới liên tục 7 năm. Dĩ nhiên hạng nhất này được tính trên nhiều yếu tố khác nhau, trong đó yếu tố được chăm sóc sức khoẻ cũng là một trong các phần chính để tính điểm. Thật không hổ danh là “Lucky Country”, vừa mới đây chính phủ Úc đã chấp nhận đưa thêm vào danh sách dược phẩm được tài trợ Pharmaceutical Benefits Scheme (PBS) một loại thuốc mới để chữa trị viêm gan C. Thuốc EpclusaR – là một kết hợp của Soposbuvir 400mg và Velpatasvir 100mg – là một loại thuốc đầu tiên có hiệu quả trên tất cả các thể loại viêm gan siêu vi này, tỉ lệ chữa dứt rất cao, hơn 95%. Bệnh nhân chỉ phải trả có 36 đô Úc cho người có lợi tức khá hay 6.30 đô Úc cho người có thẻ chước giảm. Cần nhớ rằng trước đây khi cho chữa trị bằng thuốc này thì bệnh nhân phải trả hơn 20,000 (hai mươi ngàn) đô Úc. Chính phủ Úc có chiến lược điều trị tận gốc để tránh lây lan trong nước và tiến đến tiêu diệt bệnh này ở Úc.

Số người chữa trị viêm gan C đã có danh sách của PBS cho tới tháng Ba 2016. Chính phủ Úc đã dự kiến bỏ ra Một tỉ đô (billion) Úc trong 5 năm để chữa cho 230,000 người có nhiễm siêu vi này. Úc được xem là nước dẫn đầu thế giới trong việc chữa trị viêm gan C. Kễ từ tháng Ba năm 2016 đã có khoảng 40 ngàn người được chữa trị.

Người từ 18 tuổi trở lên bị lây nhiễm siêu vi khuẩn viêm gan C và có thẻ Medicare đều có thể được điều trị bằng các liệu pháp này.

Vàng da vàng mắt (Ảnh: Internet)


Viêm gan là gì?

Viêm gan là một hiện tượng viêm của gan. Có thể gây ra do dược phẩm, rượu hay trong các điều kiện bệnh tật khác. Nhưng trong hầu hết các trường hợp thì viêm gan thường do siêu vi trùng thông thường nhất là các dạng viêm gan siêu vi A, B và C.

Các triệu chứng của viêm gan

Có khi cũng chẳng có bất cứ triệu chứng nào của viêm gan trong vài tuần đầu sau khi bị nhiễm trùng – giai đoạn cấp tính. Nhưng khi chúng xuất hiện thì thì các triệu chứng của cả ba loại A, B và C có thể bao gồm chóng mặt, buồn nôn, chán ăn, đau bụng, sốt nhẹ, vàng da hay mắt. Khi viêm gan siêu vi loại B và C trở thành kinh niên, chúng có khi không gây bất cứ triệu chứng nào trong nhiều năm. Tuy nhiên trong suốt thời kỳ này gan có thể bị tổn hại với một số dấu hiệu đáng báo động.

Viêm gan A: Điều gì sẽ xảy ra?

Viêm gan A có độ lây nhiễm cao từ người này qua người khác trong nhiều cách khác biệt. Nó thường gây bệnh nhẹ, ngay cả rất nhiều người không biết họ bị mắc bệnh. Siêu vi trùng sẽ dần biến mất đi và không gây tổn hại dài hạn trong gan.

Viêm gan A lây lan như thế nào?

Thường lây lan qua thức ăn và nước. Thức ăn khi cầm hay chạm vào tay người bị viêm gan loại này khi họ không rửa tay sạch sẽ sau khi đi tắm hay toilet thì một lượng nhỏ siêu vi có thể gây nhiễm vào thức ăn. Các loại sò tươi, trái cây, rau, và các loại thức ăn không được nấu chín khác cũng là nguồn để viêm gan A bộc phát. Trẻ em ở các nơi chăm sóc ban ngày có thể bị lây lan nếu người làm không rửa tay cẩn thận ngay cả khi thay các tấm khăn ăn.

Ai dễ bị nhiễm viêm gan A

Hiểm hoạ lây nhiễm viêm gan A do đi du lịch hay sống trong những xứ có mức nhiễm siêu trùng này cao. Bạn có thể tìm hiểu qua các bài viết trên mạng về du hành để biết vùng nào đang có bùng phát loại viêm gan này. Trẻ em đi nhà trẻ cũng có khả năng bị lây nhiễm cao viêm gan A này.

Viêm gan B – điều gì xảy ra?

Nhiều người bị viêm gan loại B có triệu chứng nhẹ trong một thời gian ngắn ngủi rồi dễ dàng biến mất sau đó. Nhưng một số người thì siêu vi trùng này vẫn còn hiện diện trong cơ thể và đó là căn nguyên của nhiễm trùng mãn tính. Gần 90 phần trăm trẻ em bị nhiễm viêm gan B phải mang theo suốt đời. Viêm gan B có thể gây ra nhiều vấn đề tai hại như tổn thương gan, chức năng gan kém đi và ung thu gan.

Viêm gan B lây lan như thế nào?

Bạn có thể bị lây nhiễm khi tiếp xúc với máu hay các chất thải của người bị nhiễm trùng. Nhất là qua đường tình dục, dùng chung dao cạo, ống chích hay bàn chải đánh răng. Một người mẹ bị nhiễm siêu vi này có thể truyền qua đứa con khi sinh. Viêm gan B không lây lan qua việc ôm, dùng chung thức ăn hay ho.

Ai dễ bị nhiễm viêm gan B

Ai cũng có thể bị viêm gan B, nhưng người có nhiều quan hệ tình dục với nhiều người khác nhau hay dùng ma tuý bằng cách chích thì có khả năng lây nhiễm cao hơn. Những yếu tố khác như các nhân viên chăm sóc y tế là người thường hay tiếp cận với máu hay những người sống chung với người mang bệnh viêm gan B mãn tính thì khả năng bị lây bệnh cao hơn. Bác sĩ Trần Hoàng nhắc nhở người Việt ở Úc và gia đình nên thử nghiệm viêm gan loại B. Lý do là cứ 11 người Việt ở Úc thì có một người bị hệ quả của viêm gan loại B. Rất nhiều người không biết chuyện đáng buồn này vì nếu không được chữa trị thì có thể một trong bốn người này có thể bị phát triển tổn thương gan hay bị ung thư gan. Hãy nói với bác sĩ của bạn và xin thử nghiệm xem có bị nhiễm siêu vi không.

Viêm gan C – điều gì xảy ra?

Vào khoảng 25 phần trăm người bị lây nhiễm viêm gan C tự tiêu diệt được siêu vi C trong một thời gian ngắn. Số còn lại sẽ mang siêu vi này trong cơ thể lâu dài. Viêm gan C mãn tính gây ra những biến chứng trầm trọng bao gồm chai gan và ung thư dù rằng ngày nay đã có nhiều loại thuốc hiệu quả để chữa siêu vi này.

Viêm gan C lây lan như thế nào?

Nó lây lan xuyên qua máu bị nhiễm trùng. Dùng kim chung là nguyên nhân chính gây lây lan. Xâm hình lên cơ thể với kim bị nhiễm cũng là yếu tố lây lan. Người mẹ cũng có thể truyền siêu vi qua con khi sinh nở hay trong một số trường hợp hiếm hơn là các quan hệ tình dục. Tuy nhiên trong các trường hợp có quan hệ tình dục với nhiều người hay người bị nhiễm bệnh si-đa dường như dễ bị lây nhiễm hơn.

Ai dễ bị nhiễm viêm gan C

Các bạn chơi ma tuý bất cứ lúc nào, ngay cả chỉ một lần đã cách đây rất nhiều năm, nhưng bởi vì không có triệu chứng gì xảy ra nên bạn vẫn không biết dù vẫn mang trong người siêu vi trùng này. Các người được truyền máu trước năm 1992 cũng có thể có khả năng bị nhiễm vì trước đó máu được hiến tặng không có thử nghiệm viêm gan siêu vi C. 

Làm thế nào để chẩn đoán viêm gan?

Viêm gan siêu vi có thể lặng lẽ tấn công gan trong nhiều năm mà không gây ra bất cứ triệu chứng nào. Ngoại trừ khi nhiễm trùng được chẩn đoán, theo dõi và chữa trị, nhiều người trong nhóm này cũng đã có những thương tổn gan trầm trọng. May mắn thay, ngày nay xét nghiệm máu có thể xác định bạn có bị viêm gan siêu vi hay không và bị loại nào.

Ai cần nên xét nghiệm viêm gan?

Thử nghiệm rất quan trọng cho bất cứ ai có các yếu tố hiểm hoạ bị lây nhiễm kể trên, đặc biệt đối với các bạn hay chích choác và các bạn có quan hệ tình dục với nhiều người. Ở Mỹ người ta khuyên những người gốc Á nên thử nghiệm viêm gan. Trung tâm nghiên cứu về gan trên người gốc Á Châu của Đại Học Stanford ước lượng cứ đến 10 người Á châu sinh sống ở Mỹ thì có đến 1 người bị viêm gan B trong số họ có nhiều người mang mầm bệnh ngay từ khi mới sinh ra. Họ cũng khuyên những người sinh trong khoảng năm 1945 đến 1965 nên đi thử nghiệm viêm gan loại C.

Bạn sẽ nên làm gì nếu thử nghiệm dương tính?

Nếu thử nghiệm bạn có nhiễm viêm gan siêu vi, thì bạn cần có một số chuẩn bị để bảo vệ người bạn thương mến. Với viêm gan A thì bạn cần nên rửa tay sạch sẽ thường xuyên. Với viêm gan siêu vi B và C thì bạn nên tránh dùng chung cắt móng tay, dao cạo râu hay bàn chải đánh răng. Viêm gan B và C có thể lây lan qua đường tình dục. Cần bảo đảm tất cả mọi người trong gia đình bạn đã được chủng ngừa với viêm gan B. Bước quan trọng tiếp theo là tìm gặp bác sĩ chuyên khoa để thảo luận về các phương hướng chữa trị.

Chữa trị viêm gan A

Viêm gan A sẽ tự biến mất đi và không cần thuốc điều trị. Nếu có vấn đề buồn nôn khi ăn thì nên chia ra ăn nhiều bữa thay vì 3 bữa chính. Thường xuyên uống nước, nước trái cây hay nước dùng cho thể thao để tránh mất nước. Tránh thể dục nặng hay chơi thể thao cho đến khi bạn thấy đã khỏe và khỏi bệnh.

Chữa trị viêm gan B

Mục đích việc chữa trị viêm gan B là để kiểm soát siêu vì trùng và không để nó gây thêm các thương tổn gan. Khởi đầu với việc thường xuyên theo dõi các dấu hiệu của bệnh gan. Thuốc chống siêu vi có thể giúp phần nào, nhưng không phải bất kỳ ai cũng nên dùng các loại trị liệu này. Bạn nên cần thảo luận về các tác hại và lợi ích của các loại thuốc chữa trị này với bác sĩ của bạn.

Chữa trị viêm gan C

Các cách điều trị viêm gan C mới dễ áp dụng, ít tác dụng phụ và chữa dứt hơn 95% các ca bệnh. Người từ 18 tuổi trở lên có siêu vi khuẩn viêm gan C và có thẻ Medicare đều có thể được điều trị bằng các liệu pháp này.

Giờ đây đã có các cách điều trị mới. Thuốc viên mới như đã có đề cập đến ở phần dẫn nhập, uống mỗi ngày, dễ dàng, ít tác dụng phụ, để quý vị có thể tiếp tục sinh hoạt, tỉ lệ chữa dứt rất cao, hơn 95%. Nếu đã là bệnh nhân của phòng khám gan hoặc bác sĩ chuyên khoa gan và mọi xét nghiệm đều cập nhật, quý vị sẽ có thể được điều trị gần như ngay lập tức. Hãy lấy hẹn ngay hôm nay, lấy toa thuốc và đem đến nhà thuốc Tây địa phương.

Nếu không phải là bệnh nhân của bác sĩ chuyên khoa thì bác sĩ gia đình của quý vị sẽ giúp giới thiệu quý vị đến bác sĩ chuyên khoa hoặc phòng khám để được làm các xét nghiệm cần thiết trước khi bắt đầu được điều trị. Bác sĩ gia đình cũng có thể kê toa các loại thuốc mới. Việc điều trị có công dụng nhanh chóng. Quý vị có thể hết bị bệnh viêm gan C chỉ vỏn vẹn trong ba tháng.

 

Theo dõi viêm gan siêu vi mãn tính

Để theo dõi, chăm sóc bệnh nhân với viêm gan mãn tính B và C, bác sĩ sẽ thường xuyên cho thử máu và xét xem gan của bạn làm việc như thế nào. Siêu âm và các CT scan có thể phát hiện các dấu hiệu gan bị thương tổn. Nếu siêu vi không gây bất cứ vấn đề gì với gan thì bạn không cần phải chữa trị. Tuy nhiên cũng cần theo dõi thường xuyên để tìm thấy các thay đổi ở gan, các biến chứng nếu phát hiện sớm thì sự chữa trị sẽ dễ dàng hơn.  

Các biến chứng:

   Chai gan: Biến chứng thường hay xảy ra nhất trong viêm gan siêu vi là chai gan. Các vết sẹo của chai gan cũng có thể tìm thấy trong sinh thiết (biopsy) gan. Chai gan làm cho gan khó hoạt động và dẫn đến suy thoái chức năng gan làm ảnh hưởng đến các điều kiện sống. Các triệu chứng có thể bao gồm: chóng mặt, buồn nôn, giảm kí, phù nề bụng và chân. Trong các trường hợp nặng, bệnh nhân có thể bị vàng da.  

    Ung thư gan: Viêm gan siêu vi dẫn đầu trong các nguyên nhân gây ung thư gan. Những người có viêm gan siêu vi B và C cần luôn được chăm sóc theo dõi ngay cả khi họ thấy khoẻ mạnh. Xét nghiệm máu có thể tìm thấy các đạm chất (proteins) có thể là biểu hiện của ung thư gan. Siêu âm, các CT scan và MRI có thể phát hiện những dấu hiệu bất thường trong gan. Sinh thiết (biopsy) cần nên làm để xác định các vùng này là ung thư. Các bước này có thể giúp phát hiện ung thư sớm và giải phẩu cắt đi. Nhưng hầu hết ung thư gan đều khó chữa trị.

Thay gan

Gan là một cơ quan trợ giúp trong các vấn đề về biến dưỡng, tiêu hoá, khử độc và sản xuất nhiều đạm chất cần cho cơ thể. Nếu một phần lớn gan bị thương tổn không hồi phục được thì gan sẽ khó có thể tạo các chức năng kể trên. Người ta sống không thể thiếu các chức năng của gan. Và trong trường hợp này cách tốt nhất là thay được gan mạnh khoẻ từ người cho.

Chủng ngừa viêm gan A và B

Có nhiều loại thuốc chủng ngừa cho viêm gan A và B. Người ta đề nghị chủng ngừa viêm gan A cho tất cả các em từ 12 đến 23 tháng tuổi và cho người trưởng thành đi du lịch hay làm việc ở những nơi có viêm gan A có độ bộc phát cao hay những người có khả năng dễ bị lây nhiễm. Những người có bị viêm gan B và C thì cũng nên chủng ngừa viêm gan A nếu họ chưa có miễn nhiễm với bệnh này. Đối với viêm gan B thì chủng ngừa được khuyến khích cho tất cả trẻ em từ lúc sơ sinh và người trưởng thành có nhiều khả năng dễ bị lây nhiễm như đã có đề cập ở trên. Hiện nay chưa có thuốc chủng ngừa cho viêm gan C.  

Bảo vệ gan của bạn

Nếu bạn bị viêm gan siêu vi mãn tính, thì có nhiều bước cần yếu để bạn có thể duy trì được chức năng gan. Tránh rượu vì rượu gây thêm thương tổn cho gan. Tham khảo bác sĩ trước khi dùng bất cứ loại thuốc nào hay các chất phụ thêm vào vì có nhiều loại không tốt cho gan và không an toàn cho bệnh gan. Quan trọng nhất là bạn cần lấy hẹn khám để được theo dõi thường xuyên. Bằng cách theo dõi, quan sát bất kỳ sự thay đổi nào trong gan của bạn, thế thì bạn và người cung cấp chăm sóc y tế cho bạn có thể chận được bước tiến triển kế tiếp của siêu vi.

Sống với viêm gan siêu vi

Người bị viêm gan siêu vi mãn tính cần thực hiện một số điều để có thể có thể sống khoẻ như ngừng hay giảm uống rượu, tránh bị căng thẳng, bỏ hút thuốc lá, thể dục đều đặn và ăn uống cẩn thận, tránh ăn thức ăn nhiều chất béo. Tham khảo bác sĩ trước khi dùng bất cứ loại thuốc nào hay các chất phụ thêm vào như các dược thảo (thuốc Bắc, hoặc thuốc Nam) vì có nhiều loại không tốt cho gan và không an toàn cho gan bệnh.

Nguyễn Quang Tường

 

Bài viết được trích dịch và chọn lọc từ các Nguồn (Sources):

-          Mainly from Slideshow: A Visual Guide to Hepatitis - Reviewed by Jennifer Robinson, MD on July 05, 2016 - WebMD Site

               © copyright 2013 | All Rights Reserved | Website design Brisbane by iFactory